در این مقاله، نویسنده امکان جهانى شدن فرهنگ را مورد بررسى قرار مى‏دهد . جهانى شدن فرآیندى چند بعدى است که یکى از ابعاد آن، بعد فرهنگى است . امروزه انقلاب انفورماتیکى و الکترونیکى و به تبع آن، توسعه رسانه‏هاى اطلاعاتى و پیشرفت فن‏آورى ارتباطات، موجب تسهیل در پیوند فرهنگ‏هاى ملل مختلف شده است . سؤالى که در اینجا مطرح مى‏شود این است که آیا بشر از لحاظ فرهنگى به سوى جامعه واحد جهانى پیش مى‏رود؟ آیا معناى جهانى شدن فرهنگ، سیطره ارزش‏ها و مؤلفه‏هاى یک فرهنگ خاص است؟ آیا مى‏توان از ارزش‏هاى جهان‏شمول یا فرهنگ جهانى سخن به میان آورد؟ و ...
برخى اندیشمندان معتقدند که امروزه شدت و سرعت فرآیند جهانى شدن، دنیا را به مکان شگفت‏انگیزى تبدیل کرده است که در آن، هم فرآیندهاى هم‏گرایى و هم روندهاى واگرایى در حال تحقق هستند و گسترش ارتباطات متقابل فرهنگى منجر به تعامل و تبادل فرهنگى پایدارى مى‏شود که هم باعث «تجانس فرهنگى‏» و هم باعث «آشفتگى فرهنگى‏» است . آنتونى گیدنز جامعه‏شناس معاصر چنین نگاهى به پدیده جهانى شدن فرهنگ دارد .
برخى دیگر از پژوهشگران، فرآیند جهانى شدن در حوزه فرهنگ را در برابر تاکید برفرهنگ‏هاى بومى، ملى و منطقه‏اى قرار داده‏اند و عصر حاضر را عصر جهانى شدن فرهنگ نامیده‏اند .

نویسنده در ادامه مقاله سه دیدگاه را درباره جهانى شدن فرهنگ مطرح مى‏نماید:
1 . عده‏اى معتقدند که گسترش روزافزون رسانه‏هاى گروهى و انقلاب الکترونیک و ... در ترویج «هم‏گرایى و تجانس فرهنگى‏» نقش به‏سزایى بر عهده داشته و جهان را هم‏بستر و متحد مى‏کنند .
2 . در مقابل این دیدگاه، عده‏اى از صاحب نظران، استقرار یک فرهنگ جهانى و تجانس فرهنگى را یک نظر ساده‏لوحانه و بیش از حد خوش‏بینانه توصیف مى‏کنند و عصر حاضر را عصر بى‏نظمى بزرگ جهانى مى‏پندارند و نیز دهکده جهانى مک لوهان را بسیار آرمانى و ساده‏لوحانه قلمداد مى‏کنند . از دیدگاه این اندیشمندان، مثال‏هاى ملموس این نوع نگرانى‏ها را مى‏توان در نادیده گرفتن هویت‏هاى قومى، نژادى، جغرافیایى، ملى و ارزش‏هاى بسیارى از فرهنگ‏ها مشاهده کرد .
3 . اندیشمندان گروه سوم بر این باورند که در فرآیند جهانى شدن فرهنگ، یک سامانه بین‏المللى غالب با استفاده از رسانه‏هاى مختلف، ایده جهانى شدن را بازتولید مى‏نماید که از آن، به عنوان «امپریالیسم رسانه‏ها» یاد مى‏شود . به همین ترتیب، ما شاهد برترى یک فرهنگ و سیطره آن بر دیگر فرهنگ‏ها هستیم . به عبارت دیگر، شاهد افول فرهنگ‏هاى بومى و نابودى هویت‏هاى ملى و محلى مى‏باشیم .
نویسنده در پایان نتیجه‏گیرى مى‏کند از آنجایى که روند جهانى شدن در عرصه فرهنگ، روندى در حال گسترش و رو به رشد است و امرى برگشت‏ناپذیر مى‏نماید، بهتر است جوامع در حال توسعه مراقب باشند و ضمن «حفظ و تقویت فرهنگ ملى و بومى‏» خود، به صورت «فعال‏» و «آگاهانه‏» در فرآیند جهانى شدن فرهنگ شرکت کنند .
جام جم، 15/12/81

منبع :www.porsojoo.com